ابو القاسم سلطانى

336

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

شنبليد گشاينده گيرهاى مغز و خياشيم ( غشاء مخاط بينى و عروق داخلى آن ) است ( تميمى به نقل ابن بيطار : 8 * ) . پزشكان بعدى علاوه بر ذكر موارد فوق مىنويسند : طبيعت آن در سوم گرم و در دوم خشك است بلغم ( موكوس ) كليه قسمتهاى بدن را خارج مىكند و در يرقان و بزرگى طحال موثر است ، ضماد مخلوط آن با زعفران و تخم‌مرغ آماس‌ها را تحليل مىبرد و درد استخوان را تسكين مىدهد و با صبر در سياتيك و نقرس آزموده شده است و شياف مخلوط آن با روغن گوسفند درد بواسير را تسكين مىدهد ( حكيم مومن و عقيلى خراسانى : 9 * ) . ( 1 * ) - تلخيص از مخزن الادويه ص 341 ( 2 * ) - صيدنه عپ ص 48 ( 3 * ) - Ermodactylos به معنى انگشتان هرمس يا اصابع هرمس ( 4 * ) - در كتاب الحاوى رازى در موارد متعدد به نام‌هاى اسكندروس و يا اسكندر طرابلسى برخورد مىنمائيم كه از تاليفات او " علل العين " ، كناش اسكندر و كتاب المعده است كه رازى به آنها رفرانس داده است . ( 5 * ) - منظور از سورنجان گياه مورد بحث مىباشد . ناظم الاطباء Colchicum atumnale را با عنوان كلشيك در پزشكىنامه ص 686 شرح داده است . بنا بر آنچه در فوق آمد منظور از سورنجان بدون پسوند در كتب قديم گونه‌هاى Luteum و Speciusum و گياه مورد بحث بوده است . ( 6 * ) - پزشكىنامه ج 2 ص 696 ( 7 * ) - تلخيص از اختيارات بديعى ص 34 و 258 ( 8 * ) - تلخيص از جامع مفردات الادويه و الاغذيه جلد سوم ص 71 ( 9 * ) - تلخيص از تحفه حكيم مومن صفحه 158 و مخزن الادويه صفحه 341 Code - 2684 ام وجع الكبد Herniaria glabra L . گياهى علفى ، پايا ، ندرتا يك ساله ، به رنگ سبز روشن از خانواده Caryophyllaceae ، ساقه كركدار ، متعدد ، نازك به درازاى تا 30 سانتيمتر گسترده بر روى زمين با شاخه‌هاى زياد به درازاى 15 - 5 سانتيمتر ، برگ‌ها كوچك به رنگ سبز روشن ، بيضى تخم‌مرغى بدون پايه ، گل‌ها ريز به صورت خوشه به رنگ سبز از بغل برگ خارج مىشود ، گلبرگ‌ها سفيدرنگ از كاسبرگ‌ها كوچك‌تر ، كاسبرگ‌ها بىكرك در كناره مژه‌دار و در تابستان بر روى گياه مشاهده مىشوند . ميوه به صورت كپسول و محتوى دانه‌هاى قهوه‌اى رنگ است .